Fale · Fale elektromagnetyczne

Fale elektromagnetyczne

Natura fal elektromagnetycznych

Fala elektromagnetyczna to rozchodzące się zmiany pola elektrycznego i magnetycznego. W próżni pola są prostopadłe do siebie i do kierunku rozchodzenia się fali. Światło widzialne jest tylko częścią widma elektromagnetycznego.

Natura fal elektromagnetycznych

Fale elektromagnetyczne mogą rozchodzić się w próżni. Właśnie dlatego światło ze Słońca dociera do Ziemi przez przestrzeń kosmiczną.

Prędkość i zależności falowe

W próżni wszystkie fale elektromagnetyczne poruszają się z prędkością c≈3,0⋅108 m/sc\approx3{,}0\cdot10^8\ \mathrm{m/s}. Długość fali λ\lambda, częstotliwość ff i prędkość vv łączy zależność v=λfv=\lambda f.

Prędkość i zależności falowe

Jeśli znasz częstotliwość fali, jej długość wyznaczysz z λ=v/f\lambda=v/f. W próżni podstaw v=cv=c; w ośrodku użyj prędkości światła w tym ośrodku.

Przejście przez ośrodek

W ośrodku fala elektromagnetyczna rozchodzi się wolniej niż w próżni. Współczynnik załamania n=c/vn=c/v opisuje ten stosunek. Na granicy ośrodków częstotliwość pozostaje stała, zmieniają się prędkość i długość fali.

Przejście przez ośrodek

Podczas załamania częstotliwość nie zmienia się, bo jest ustalana przez źródło. Z zależności v=λfv=\lambda f wynika więc, że długość fali zmienia się razem z prędkością.

Widmo elektromagnetyczne i zastosowania

Widmo obejmuje fale radiowe, mikrofale, podczerwień, światło widzialne, ultrafiolet, promieniowanie rentgenowskie i gamma. Wraz ze wzrostem częstotliwości długość fali maleje, a energia fotonu rośnie. Zakresy są umowne; mikrofale zalicza się często do fal radiowych.

Widmo elektromagnetyczne i zastosowania

Antena nadawcza może wytwarzać fale elektromagnetyczne, a odbiorcza wykrywa je. Rozmiar anteny dobiera się do długości fali; w prostym dipolu rezonans występuje, gdy jego długość jest rzędu połowy długości fali.

Widmo elektromagnetyczne i zastosowania

Atmosfera nie przepuszcza jednakowo wszystkich długości fal. Warstwa ozonowa pochłania znaczną część szkodliwego ultrafioletu, a światło widzialne i część fal radiowych docierają do powierzchni.

Pomiar prędkości światła

Pomiary Rømera i Fizeau pokazały, że prędkość światła jest skończona. Rømer wykorzystał opóźnienia zaćmień księżyca Jowisza, a Fizeau — drogę światła między aparaturą na Ziemi.

Pomiar prędkości światła

W pomiarze Fizeau czas przelotu światła porównywano z ruchem obracającego się koła zębatego. Zmiana położenia koła pozwalała oszacować czas podróży i prędkość światła; szczegóły obliczeń zależą od geometrii układu.

Najważniejsze zależności

Nie utożsamiaj prędkości fali w ośrodku z cc, które oznacza prędkość w próżni. Przy przejściu przez granicę ośrodków częstotliwość jest stała, a długość fali dostosowuje się do nowej prędkości.